Aandrijving

Wel eens 120 km/u gereden met een PV, Amazon, P1800 of 140 zónder overdrive? En? Lawaaiig? Tja...

Uitgaande van een standaard achteras maakt de motor bij die snelheid ruim 4000 toeren, dus een beetje lawaai is op zich ook niet heel verwonderlijk... Naast de ambitie om dit lawaai terug te dringen is het tevens een goede zaak om het motortoerental een beetje te kunnen reduceren. Hoe? Een overdrive bijvoorbeeld...

Overdrive ?

Een overdrive is feitelijk een 'extra' tandwielkastje dat er voor zorgt dat de uitgaande as harder draait dan de ingaande as. Zo kun je er dus voor zorgen dat de ingaande as (motor-zijde) minder toeren hoeft te draaien, dan de uitgaande as (achteras-zijde) uiteindelijk moet draaien. Letterlijk een 'versnelling' dus.

De 123-GT amazon is een voorbeeld van een auto met een overdrive. De feitelijke versnellingsbak (die 1e t/m 4e versnelling verzorgt) van deze auto is nagenoeg gelijk aan de standaard 4-bak (M40). De overdrive-versie heeft echter een extra 'kloet' achter de gewone bak hangen. Deze aluminium 'pompoen' is de feitelijke overdrive. Het geheel van de (M40) versnellingsbak + overdrive heeft de typenaam M41. Bij de latere Volvo's (vanaf de 240) geldt dit ook: De standaard 4-bak heet in dat geval 'M45', en zodra er een overdrive bij aan hangt, heet het geheel M46.

Het hart van de overdrive bestaat uit een planetair tandwielstelsel. Het geheel is echter relatief licht gebouwd en kan daarom niet veel koppel aan. Vandaar dat een overdrive alleen ingeschakeld kan worden in de 4e versnelling: het toerental (van de versnellingsbakas) is dan hoog, en dus het draaimoment laag. Een electrisch geschakelde magneetklep, de solenoid, zorgt er voor dat een oliecircuit binnen in de overdrive de overdrive in- en uitschakeld. Schakel je een overdrive in, dan heb je opeens een 5e versnelling.

De Opties

Klinkt goed, zo'n overdrive-geval, nietwaar? Helaas zijn ze relatief zeldzaam. En volgens de wet van Murphy (of wat anders), worden dergelijke zaken dan vaak ook duur. Bedragen van 1000,- euro zijn zelfs mogelijk... En of die 1000 euro, die 1000 toeren reductie waard is? Tja...

Naast de orginele M41 overdrive, zijn er nog een paar opties, die wat geld kunnen besparen. In principe zijn er voor de PV, Amazon, P1800 en 140, drie mogelijkheden :

- originele 4-bak met overdrive (M41).
    Voordeel: weinig aapassingen nodig. Nadeel: zeer prijzig, net zo slijtage-gevoelig als de standaard M40.

- 4-bak met overdrive van 200 serie (M46).
    Voordeel: zeer robuust, goedkoper, makkelijk te krijgen. Nadeel: niet orgineel, relatief veel aanpassingen.

- 5 bak van een 200 serie (M47).
    Voordeel: robuust, goedkoper, echte 5 bak. Nadeel: niet orgineel, relatief veel aanpassingen.

De orginele overdrive, de M41, vergt de minste aanpassingen om te plaatsen, maar zijn zoals gezegd relatief zeldzaam en vooral duur om los te kopen, zeker als je een goede (niet versleten) wil...

De overdrive van de Volvo 200 serie, de M46, is een zeer robuuste bak, zeker in verhouding tot de B18/20 motoren. Ze zijn vrij makkelijk te krijgen en stukken goekoper dan de M41's. Helaas past het niet geheel rechtstreeks in 'onze' oudere Volvo's. Er zijn aanpassingen nodig zoals het maken van een aangepaste versnellingsbaksteun, aandrijfas en het vergroten van de versnellingsbaktunnel. Een kant-en-klaar passend koppelingshuis is verkrijgbaar (zie 'Produkten').

Een 5 bak van de 200 serie, de M47, biedt de mogelijkheid voor een echte 5 bak. Je kunt dus gewoon lekker 'doorschakelen'. Geen schakelaar, relais of magneetklep ed. De bruikbare* 5 bakken zijn ongeveer even zeldzaam als de M41's maar gelukkig wel weer stukken goedkoper. Daarnaast zijn de M47's geheel van aluminium en dus lichter. Helaas zijn er, net als bij de M46, enkele aanpassingen nodig.

* Ga je op zoek naar een 5-bak, let dan op de aanwezigheid van een aansluiting voor de km-teller kabel. De jongere types (na ca. bj. '84) hebben die aansluiting namelijk niet. Alleen de oudere type 5-bakken van voor bj. '84 (omstreeks) hebben deze km-teller aansluiting.

De Montage

De M41 (orginele 4-bak met overdrive), past in principe direct onder de auto. Je kunt dus met het volgende boodschappen/takenlijstje op stap: 1) M41, 2) kortere aandrijfas, 3) bedrading. Heb je deze onderdelen, dan zou het in theorie een plug-and-play montage moeten zijn. (we weten allemaal dat dit soms niet helemaal zo is, maar toch...)

De M46 en M47 (4-bak met overdrive en 5-bak uit de 200-serie) vergen iets meer werk. Gelukkig maar, want knutselen is tenslotte onze hobby nietwaar?
Ondank dat de M46 en de M47 koppelingshuizen bedoeld zijn voor de later B21 en B23 motoren, passen ze rechtstreeks achter de B18/20's. De B21/23 motoren hangen echter schuin onder een hoek in de auto. Het koppelingshuis 'anticipeert' hierop, en is daarom een beetje verdraaid. Technisch gezien is dit geen probleem: ik heb met zowel een schuin geplaatste M46 en M47 gereden, en dat liep uiteindelijk zonder problemen. Voorwaarde bij deze constructie is automatisch dat je de versnellingspook zult moeten aanpassen, omdat deze anders ook schuin onder een hoek in de auto staat...

De hoek van de versnellingspook kun je aanpassen door, ruw gezegd, het zaakje gewoon door te zagen en vervolgens onder een hoek weer in elkaar te lassen. Nog makkelijker is een aangepast koppelingshuis aan te schaffen (zie 'Onderdelen'). Deze aangepaste koppelingshuizen bestaan uit 2 delen: het voorste deel is het koppelingshuis van de B18/20+M40/41 en het achterste deel bestaat uit het koppelingshuis van de B21/23+M45/46/47. Deze twee koppelingshuizen worden doorgezaagd en weer op de juiste wijze in elkaar gelast. De kosten zijn vanaf 150,- en bovendien kun je je vetrouwde koppelingsmechanisme (hydraulisch, danwel kabel) gewoon gebruiken. (dat is namelijk iets anders bij de bakken van de 200-serie)

Het boodschappen/takenlijstje voor het plaatsen van een M46 of M47 is dus: 1) M46/M47, 2) een aangepaste aandrijfas, 3) aangepaste versnellingbaksteun (of ook van 200-serie), 5) aangepast koppelingshuis of aanpassen versnellingspook, 6) afhankelijk van het type bak: nieuwe koppelingsplaat, 7) aanpassen versnellinsgbaktunnel, 8) bedrading (bij M46).

Voor een pagina vol foto's van het inbouwen van de versnellingsbakken en de bijbehorende aangepaste onderdelen: klik HIER